Τρίτη, 3 Ιουλίου 2018

Απ΄όλα τα πλησιάσματα προς το Θεό το καλύτερο είναι η προσευχή Γέροντας Σωφρόνιος του Έσσεξ


Το να προσεύχεται κάποιος έτσι κάθε πρωί δεν είναι εύκολο. Αλλά εάν προσευχόμαστε με όλη την καρδιά μας και με μεγάλη προσοχή, η μέρα μας σφραγίζεται με την προσευχή και κάθε γεγονός παίρνει διαφορετικό χαρακτήρα. Η ευλογία που ζητήσαμε από τον ύψιστο Θεό, θα φέρει μιαν αγάπη, ειρήνη στις ψυχές μας, η οποία θα ενεργήσει και θαυμαστά στον τρόπο κατά τον οποίον αντιλαμβανόμαστε και ερμηνεύουμε τον κόσμο. Ο άνθρωπος της προσευχής βλέπει με διαφορετικό φως το περιβάλλον του. Η φροντίδα επιταχύνεται και η πραγματική αξία της ζωής εκτιμάται. Με τον καιρό η προσευχή θα εισέλθει στη φύση μας, μέχρις ότου σιγά-σιγά ένας νέος άνθρωπος γεννηθεί από το Θεό. Η αγάπη για το Θεό που αληθινά στέλνει την ευλογία του σ’ εμάς, ελευθερώνει την ψυχή από εξωτερικές πιέσεις. Αναγκαίο είναι να διατηρήσουμε αυτό το σύνδεσμο αγάπης με το Θεό. Δεν θα νοιαστούμε τί θα σκεφθεί ο κόσμος ή πώς θα μας μεταχειριστεί. Θα παύσουμε να φοβόμαστε ότι θα χάσουμε την εύνοιά του. Θα αγαπάμε τους συνανθρώπους μας χωρίς να αναρωτιόμαστε αν αυτοί μας αγαπούν. Ο Χριστός μας έδωσε την εντολή να αγαπάμε τους άλλους, αλλά η αγάπη των άλλων για μας δεν πρέπει ν’ αποτελεί προϋπόθεση για τη σωτηρία μας. Στην πραγματικότητα μπορεί να μη γίνουμε αρεστοί στους άλλους εξαιτίας της ανεξαρτησίας του πνεύματός μας. Είναι σημαντικό για τις μέρες μας να μπορούμε να μην επηρεαζόμαστε από εκείνους με τους οποίους σχετιζόμαστε, γιατί διαφορετικά κινδυνεύουμε να χάσουμε και πίστη και προσευχή. Ο κόσμος ας μας κρίνει σαν ανάξιους προσοχής, εμπιστοσύνης και σεβασμού. Αυτό δεν παίζει κανένα ρόλο, αν είμαστε αρεστοί στο Κύριο. Και το αντίθετο, δεν θα μας ωφελήσει σε τίποτα, αν δηλαδή όλος ο κόσμος μας εκτιμά και μας επαινεί, αλλά ο Κύριος μας εγκαταλείψει. Αυτό αποτελεί μέρος της ελευθερίας του Χριστού στους λόγους του «Γνώσεσθε την αλήθειαν και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς» (Ιωάν. 8,32). Η μόνη μας φροντίδα πρέπει να είναι να ζούμε την οδό του Κυρίου, να γίνουμε μαθητές του και να πάψουμε να είμαστε υπηρέτες της αμαρτίας. «Πας ο ποιών την αμαρτίαν δούλος έστι της αμαρτίας. Ο δε δούλος ου μένει εν τη οικία εις τον αιώνα. Ο υιός μένει εις τον αιώνα. Εάν ουν ο υιός υμάς ελευθερώση όντως ελεύθεροι έσεσθε» (Ιωάν. 8,34-36). Το αποτέλεσμα της προσευχής είναι να μας καταστήσει υιούς Θεού· ως υιοί θα κατοικήσουμε αιώνια στο σπίτι του πατέρα μας. «Πάτερ υμών ο εν τοις ουρανοίς…».
Η πραγματική προσευχή βέβαια δεν έρχεται αμέσως. Δεν είναι εύκολη υπόθεση να διατηρούμε την έμπνευση ενώ είμαστε περικυκλωμένοι από τα παγωμένα νερά του κόσμου, ο οποίος δεν προσεύχεται. Ο Χριστός έριξε τη θεία φλόγα στη γη, και προσευχόμαστε σ’ αυτόν να φλογίσει τις ψυχές μας να μην υπερνικηθούμε από το κοσμικό ψύχος και να μην επισκιάσει κανένα μαύρο σύννεφο αυτή τη λαμπρή φλόγα.

Γέρων Σωφρόνιος: Ποιούς δεν πιάνει το mind control;Γέροντας Σωφρόνιος του Έσσεξ

Στην Δύση οι άνθρωποι ζουν με τον εγκέφαλο, δηλαδή έχουν κέντρο της ζωής τους την λογική. Έτσι, αν οι επιστήμονες ανακαλύψουν ένα μηχάνημα, τότε θα μπορέσουν να διαβάσουν τις σκέψεις των ανθρώπων και να τους κατευθύνουν. Όσοι, όμως, ζουν με την καρδιά, μέσα στην οποία ενεργεί η Χάρη του Θεού, και προσεύχονται καρδιακά, αυτοί έχουν το χάραγμα του Σταυρού μέσα σε αυτήν και κανείς δεν μπορεί να τους ελέγξει πνευματικά. Αυτοί έχουν την ελευθερία του πνεύματος.
Γέροντας Σωφρόνιος
Πηγή: Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου, «Οίδα άνθρωπον εν Χριστώ», σελ. 450

Ο ΓΕΡΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ ΣΑΧΑΡΩΦ ΟΜΙΛΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΙΟ ΤΟΥ .

Ο Γέρων Σωφρόνιος Σαχάρωφ ομιλεί για τον βίο του by Χαράλαμπος Τσαβδαρίδης


Ομιλεί ο ίδιος ο Γέρων Σωφρόνιος Σαχάρωφ για την γνωριμία του με τον Άγιο Σιλουανό στην Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος , την συγγραφή του βίου του, την αναχώρησή του από το Άγιον Όρος, την αρρώστια του και την ίδρυση της Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου στο Έσσεξ της Αγγλίας.
Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης
Ο βίος τού γέροντος Σωφρονίου
    Ο Γέροντας Σωφρόνιος Σαχάρωφ (22 Σεπτεμβρίου 1896 – 11 Ιουλίου 1993) ήταν Ρώσσος Ορθόδοξος Ιερομόναχος που ξεκίνησε τη μοναχική του ζωή στο Άγιο Όρος, στη Ρωσσική Μονή του Αγίου Παντελεήμονος και θεωρείται ως ένας από τους χαρισματικότερους μοναχούς του 20ου αιώνα.
Γεννήθηκε στη Μόσχα και ήταν μέλος 9μελούς οικογένειας. Το λαϊκό όνομά του ήταν Σέργιος, ενώ έδειχνε από μικρός πώς είχε ιδιαίτερη θεολογική κλίση. Στην αρχή ασχολήθηκε με την ζωγραφική, τον Βουδισμό και τον Ινδουισμό. Όταν απογοητεύτηκε από τη φιλοσοφία των Ανατολικών θρησκειών, στράφηκε προς τήν Ορθόδοξη Εκκλησία Τού Χριστού , τήν μοναδική Εκκλησία πού διατηρεί ανόθευτη τήν πίστη τών πρώτων 8 μ.Χ. αιώνων . Σε ηλικία 25 ετών μετακινήθηκε στη Γαλλία, προσπαθώντας να βρει εργασία ως ζωγράφος . Στη Γαλλία κατάφερε να γίνει δεκτός στους καλλιτεχνικούς κύκλους, όμως τελικά στράφηκε προς το χριστιανισμό με περισσότερο ζήλο αφού ούτε αυτό τον γέμιζε όπως ο ίδιος αργότερα ομολόγησε* και έτσι στράφηκε σε ηλικία 29 ετών , περίπου στή θεολογία, εισαγόμενος στο Ορθόδοξο Θεολογικό Ινστιτούτο στο Παρίσι.
Με το πέρας των σπουδών έλαβε την απόφαση να μονάσει. Έτσι εγκαταστάθηκε στη Ρωσσική Μονή του Αγίου Παντελεήμονος στο Άγιο Όρος, το 1925 . Τέσσερα έτη αργότερα γνώρισε τον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη, ο οποίος έγινε ο πνευματικός καθοδηγητής του . Στη συνέχεια αναχώρησε για τα Καρούλια του Αγίου Όρους το 1938, που ασκήτεψε αυστηρά . Το 1948 έφυγε από το Άγιο Όρος ώστε να χειρουργηθεί στη Γαλλία ενώ εξέδωσε σε βιβλίο τον βίο του Αγίου Σιλουανού, που εν τω μεταξύ εκοιμήθη . Στη συνεχεία εξέδωσε και άλλα βιβλία το «Περί προσευχής», το «Άσκηση και Θεωρία» και «Η ζωή Του ζωή μου». Την ίδια εποχή επισκέφτηκε και τη Μόσχα μετά από πολλά χρόνια και έκτοτε είχε πιο στενούς δεσμούς με την πόλη. Το 1963 εγκατέλειψε το Άγιο Όρος και ίδρυσε μια χριστιανική αδελφότητα, χτίζοντας παράλληλα και ένα μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο στο Έσσεξ ,   όπου έμεινε μέχρι καί τήν κοίμησή τού ,   το 1993 σε ηλικία 97 ετών.
  *«Ήμουν στο Παρίσι, τα είχα όλα, ζούσα με τον καλλιτεχνικό κόσμο του Παρισιού και συμμετείχα σε όλες τις εκδηλώσεις. Όμως τίποτα δεν μου έδινε χαρά και ανακούφιση. Μετά από κάθε εκδήλωση του καλλιτεχνικού κόσμου, είχα μέσα μου κενό και αγωνία. Ο λογισμός μου, μου έλεγε πως κάτι πρέπει να κάμω, για να φύγω από το αδιέξοδο, που με συνείχε. Όμως δεν έβρισκα λύση. Ένα βράδυ, μετά από μία διασκέδαση, ανέβαινα στο σπίτι μου με σκυμμένο το κεφάλι και αργό βήμα. Έλεγα πως αυτή η ζωή είναι βάναυση, είναι ανιαρή. Τότε σκέφτηκα να γίνω μοναχός, όμως πού και πώς δεν είχα ιδέα. Ήμουν Ρώσσος εμιγκρέ-πρόσφυγας στη Γαλλία. Εκεί υπήρχαν πολλοί Ρώσσοι, οι οποίοι ίδρυσαν το Θεολογικό Ινστιτούτο Του Αγίου Σεργίου . Στο Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου, όλοι μιλούσαν για Θεό, αλλά Θεό δεν είδα, ενώ όταν πήγα στο Άγιο Όρος, κανείς δεν μιλούσε για Θεό και όλα έδειχναν Τόν Θεό».
Έργα πού μάς άφησε ο γέρων Σωφρόνιος

Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, Έσσεξ Αγγλίας 1995 (1η έκδοση 1973).
Η Ζωή Του ζωή μου, Θεσσαλονίκη 1977.
Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστι, Έσσεξ Αγγλίας 1985.
Περί προσευχής, Έσσεξ Αγγλίας 1991.
Περί Πνεύματος και Ζωής, Έσσεξ Αγγλίας 1992.
Άσκησις και θεωρία, Έσσεξ Αγγλίας 1996.
Αγώνας θεογνωσίας, Έσσεξ Αγγλίας 2004.
Γράμματα στη Ρωσσία, Έσσεξ Αγγλίας 2009.
Τις πρεσβείες του να έχουμε!

Τετάρτη, 27 Ιουνίου 2018

"Ὅσο περισσότερο ταπεινωνόμαστε μέσα στήν ὀδυνηρή μας μετάνοια τόσο γρηγορότερα ἡ προσευχή μας φθάνει στον Θεό". Γέροντος Σωφρονίου του Έσσεξ


  Γέροντος Σωφρονίου του Έσσεξ

"Εάν θέλουμε η προσευχή μας να οδηγήσει σε εκείνα τα αποτελέσματα, για τα οποία με τέτοιο θαυμασμό μιλούν οι Πατέρες και οι διδάσκαλοί μας είναι απαραίτητο να ακολουθήσουμε τη διδασκαλία τους.

Πρώτος όρος της είναι η πίστη στον Χριστό ως Θεό Σωτήρα.

Δεύτερος είναι η δική μας επίγνωση πως είμαστε αμαρτωλοί εν απωλεία.

Η συνείδηση αυτή μπορεί να φθάσει σε τέτοιο βάθος, ώστε ο άνθρωπος να αισθάνεται ο πιο χειρότερος από όλους.

Τούτο παρουσιάζεται οφθαλμοφανές στον άνθρωπο όχι εξαιτίας των εξωτερικών του πράξεων αλλά με την ενόραση για την απόσταση που τον χωρίζει από τον Θεό και πώς ο εαυτός του δυνάμει είναι φορέας παντός κακού.
Όσο πιο πολύ ταπεινωνόμαστε μέσα στην οδυνηρή μας μετάνοια τόσο γρηγορότερα η προσευχή μας φθάνει στον Θεό.
Εάν όμως χάσουμε την ταπείνωση τότε καμία άσκηση δεν μπορεί να μας βοηθήσει.
Μέσα μας η ενέργεια της υπερηφάνειας, της κατάκρισης των αδελφών, η υπεροψία και η αντιπάθεια για τον πλησίον μάς απομακρύνουν από τον Κύριο.
Προσερχόμαστε στον Θεό όπως οι έσχατοι αμαρτωλοί. 
Μεμφόμαστε τους εαυτούς μας σε όλα με ειλικρίνεια.
Τίποτε δεν φανταζόμαστε, τίποτα δεν εκζητούμε παρά μόνο την άφεση των αμαρτιών μας και το έλεος.
Τέτοια είναι συνεχώς η εσωτερική μας κατάσταση. 
Ικετεύουμε τον ίδιο τον Θεό να μας βοηθήσει για να μην λυπούμε το Πνεύμα το Άγιο με τα βδελυρά μας πάθη.
Για να μην προκαλέσουμε καμιά βλάβη στον αδελφό μας ή σε κάθε άνθρωπο, καταδικάζουμε τους εαυτούς μας στις βασάνους του άδη ως ανάξιους του Θεού.
Κανένα ιδιαίτερο χάρισμα δεν περιμένουμε άνωθεν αλλά μόνο ποθούμε με όλες τις δυνάμεις μας να συλλάβουμε το αληθινό νόημα των εντολών του Χριστού και να ζήσουμε σύμφωνα προς αυτές.
Μετανοείτε.
Οφείλουμε να λάβουμε σοβαρά υπόψη την κλήση του Χριστού.

Να αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο της εσωτερικής μας ζωής και κοσμοθεωρίας τις σχέσεις μας προς τους ανθρώπους και προς κάθε φαινόμενο στον κτιστό κόσμο. 

Να μην αποκτείνουμε τους εχθρούς αλλά να τους νικούμε με την αγάπη.

Πρέπει να θυμόμαστε πως δεν υπάρχει απόλυτο κακό. Απόλυτο είναι μόνο το Άναρχο αγαθό.

Να παραδώσουμε τους εαυτούς μας σε "σφαγή" για τους αδελφούς. 
Είναι το κάλλιστο μέσο για να τους αποσπάσουμε από τη δουλεία του συκοφάντου πονηρού και να ετοιμάσουμε τις ψυχές τους να αποδεχτούν τον Θεόν, ο οποίος θέλει όλοι οι άνθρωποι να σωθούν.

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μη μετέχει στο φως, διότι ο Θεός φωτίζει κάθε άνθρωπο ερχόμενο στον κόσμο.

Η εντολή «μην αντιστέκεσαι στον πονηρό» είναι η πιο αποτελεσματική μορφή της πάλης κατά του κακού.

Όταν αντιστέκεται κανείς στη βία, αντιστέκεται με τα μέσα στα οποία καταφεύγει και αυτός που κάνει την αμαρτία. Τότε αυξάνει η δύναμη του παγκόσμιου κακού".
-----------------------------------------------------
Από το βιβλίο 
ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ
Γεροντος Σωφρονίου του Έσσεξ

(σελ. 185, κείμενο ελαφρά διασκευασμένο στην καθομιλουμένη)


Παρασκευή, 15 Ιουνίου 2018

Συνομιλώντας με το Γέροντα Σωφρόνιο Αρχιμ. Εφραίμ, Καθηγουμένου Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου


Ο Καθηγουμένος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, αρχιμανδρίτης Εφραίμ, συνομίλησε στις 20.9.1992 με το Γέροντα Σωφρόνιο στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου στο Essex της Αγγλίας. Από τη συνάντησή τους αυτή μπορεί κανείς να θαυμάσει την πνευματικότητα και την ασκητικότητα του Γέροντα Σωφρονίου, αλλά και να εκτιμήσει την προσφορά του στο σύγχρονο μοναχισμό.
Γέρ. Σωφρόνιος: «Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος. Οδήγησον ημάς εις πάσαν την αλήθειαν και σώσον Αγαθέ τας ψυχάς ημών». Καλώς ορίσατε άγιε Καθηγούμενε…
Εάν κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας κάνω κάτι τι, να με συγχωρήσετε. Γιατί τώρα δεν βλέπω ούτε και ακούω καλά.

Αρχιμ. Εφραίμ: Ανάλογα Με Την Ηλικία Σας Είστε Πάρα Πολύ Καλά.
Γέρ. Σωφρόνιος: Ενενήντα έξι… Θα πω να μας φέρουν από τα αρχεία μας το γράμμα του Βατοπαιδίου.
Ναι, Θα Ήθελα Να Το Δω.
Ξέρετε, είμαι δικός σας.
Είναι Ευλογία Για Εμάς Αυτό.
Δεν ξέρω. Για μένα είναι ευλογία, που δηλαδή μου έδωσαν την άδεια με μεγάλη προθυμία. Και όπως έδειξαν τα πράγματα ήταν ευλογημένο από το Θεό. Αφού έφυγα όμως από το Άγιον Όρος αρρώστησα βαριά. Είχα έλκος του στομάχου και έπαθα γαστρορραγία, ήμουν και πτωχός. Υπεβλήθην σε δύσκολη εγχείρηση, κατά την οποία μου έβγαλαν σχεδόν ολόκληρο το στομάχι. Δώδεκα χρόνια είχα μεγάλη δυσκολία στο να τρώγω. Κατόπιν κάτι έχω αλλά ψεύτικο είναι.
Ήταν Από Το Θεό, Γέροντα, Να Έρθετε Εδώ.
Να σας πω, άγιε Καθηγούμενε. Φοβάμαι πάντοτε να λέγω ότι με μένα γίνεται κάτι, αλλά μου φαίνεται ότι τίποτε δεν έγινε σύμφωνα με τη φαντασία μου αλλά όλα έγιναν από το Θεό.
Αυτό Τώρα Μαρτυρεί Και Η Συνείδηση Της Εκκλησίας, Φαίνεται Ότι Είναι Από Το Θεό. Και Ότι Είναι Ένα Έργο Που Έχει Παρελθόν Πίσω. Και Το Παρελθόν Έχει Σφραγισθεί Από Το Θεό, Έτσι Λέγουν Τα Πράγματα.
Ναι, αλλά εγώ ο ίδιος τολμώ μόνο να λέγω: «Κύριε ελέησον και σώσόν με». Ώστε, μέχρι ενός σημείου δηλαδή, μπορώ και εγώ να λέγω ότι έγινε κατά πρόνοια του Θεού.
Γέροντα, Η Μονή Σας Εδώ Αποτελεί Μία Όαση Μέσα Στην Έρημο Του Υλιστικού Φρονήματος.
Είμαστε μόνο, ε, πως να σας πω, ευγνώμονες απέναντι των κυβερνούντων τη χώρα και στη βασίλισσα και σε άλλους φορείς. Αλλά η ορθόδοξη ζωή έξω από την Ελλάδα είναι δύσκολη. Δεν κολλάει όλη η σκέψη μας, θεολογική, ασκητική, με την παράδοση δηλαδή της Δύσεως· με τους Ρωμαιοκαθολικούς και τους Προτεστάντες. Αλλά αυτοί εδώ είναι οι κύριοι του τόπου.
Εσείς, Γέροντα, Όμως Απ’ Ότι Βλέπω Ζήσατε Με Ένα Σοφό Τρόπο Εδώ. Τα Χρόνια Αυτά Που Ζήσατε Εδώ, Τα Ζήσατε Πολύ Διακριτικά Γι’ Αυτό Και Κάνατε Μεγάλη Ωφέλεια Εν Τω Κρυπτώ. Και Αυτό Είναι Πολύ Σημαντικό Πράγμα Για Έναν Πνευματικό Άνθρωπο.
Εγώ, να σας πω. Είσθε Ηγούμενος. Και εγώ ήμουν, κατά κάποιο τρόπο, Ηγούμενος. Και όλο ήμουν κρεμασμένος με ένα νήμα επάνω στην άβυσσο και όλο εφώναζα προς το Θεό για τον κάθε ένα, το κάθε τι. Διότι ανθρωπίνως τρέχοντας δεν υπάρχει τρόπος.
Και Οπωσδήποτε Βρήκατε Πολλές Δυσκολίες Φαντάζομαι Εδώ, Γέροντα.
Ω, καλύτερα να μην τα λέμε… Αλλά και τούτο είναι, μέχρι τινος δηλαδή, ζήτημα για εμάς. Τώρα εξέδωκα ένα βιβλίον την πνευματική αυτοβιογραφία.
Το Διαβάσαμε, Γέροντα.

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018

Η κοινωνία με το Θεό (Οσίου Σιλουανού του Αθωνίτου)


Κόπτικη εικόνα του Παντοκράτορα
Κόπτικη εικόνα του Παντοκράτορα
Όποιος αγαπάει τον Κύριο, σκέφτεται πάντα Εκείνον. Η θύμηση του Θεού γεννάει την προσευχή. Αν δεν θυμάσαι τον Κύριο, τότε και δεν θα προσεύχεσαι’ και χωρίς την προσευχή, δεν θα παραμείνει η ψυχή στην αγάπη του Θεού, γιατί η χάρη του Αγίου Πνεύματος έρχεται με την προσευχή.
Η προσευχή προφυλάσσει τον άνθρωπο από την αμαρτία, γιατί ο νους, όταν προσεύχεσαι, είναι απασχολημένος με το Θεό και στέκεται με ταπεινό Πνεύμα ενώπιον του Κυρίου, τον Οποίο γνωρίζει η ψυχή του προσευχομένου.
Ο αρχάριος όμως χρειάζεται χειραγωγό, επειδή η ψυχή, πριν έρθει η χάρη του Αγίου Πνεύματος, έχει μεγάλο πόλεμο εναντίον των εχθρών και δεν μπορεί να διακρίνει η ίδια, αν η γλυκύτητα που δοκιμάζει, προέρχεται από τον εχθρό. Αυτό μπορεί να το διακρίνει μόνο εκείνος που γεύθηκε ο ίδιος το Άγιο Πνεύμα. Αυτός αναγνωρίζει τη χάρη κατά τη γεύση.
Όποιος θέλει να ασκεί την προσευχή χωρίς χειραγωγό και, μέσα στην υπερηφάνειά του, φαντάζεται ότι μπορεί να τη διδαχθεί από τα βιβλία, αυτός βρίσκεται κιόλας στην πλάνη. Τον ταπεινό όμως τον προστατεύει ο Κύριος· έτσι, αν πράγματι δεν υπάρχει έμπειρος οδηγός, αυτός καταφεύγει στον υπάρχοντα πνευματικό, και ο Κύριος θα τον σκεπάσει χάρη στην ταπείνωσή του. Σκέψου ότι στον πνευματικό ζει το Άγιο Πνεύμα, και αυτός θα σου πει το ωφέλιμο. Αν όμως σκεφτείς πως ο πνευματικός ζει με αμέλεια και διερωτηθείς, «Πώς είναι δυνατό να έχει το Άγιο Πνεύμα;», θα υποστείς εξαιτίας αυτής της σκέψης σου μεγάλο πειρασμό, και ο Κύριος θα σε ταπεινώσει και θα επιτρέψει να πέσεις σε κάποια πλάνη.
Η προσευχή δίνεται στον προσευχόμενο. Η προσευχή που γίνεται μόνο από συνήθεια, χωρίς καρδιά συντριμμένη για τις αμαρτίες της, δεν είναι αρεστή στο Θεό.
*
Ω άνθρωπε, μάθε την κατά Χριστόν ταπείνωση, και ο Κύριος θα σου χαρίσει να γευθείς τη γλυκύτητα της προσευχής. Κι αν θέλεις να προσεύχεσαι καθαρά, γίνε ταπεινός, γίνε εγκρατής, εξομολογήσου ειλικρινά και θα σε αγαπήσει η προσευχή. Γίνε υπάκουος, υποτάξου ευσυνείδητα στις αρχές, μείνε ευχαριστημένος με όλα, και τότε ο νους σου θα καθαριστεί από μάταιους λογισμούς. Να θυμάσαι πως σε βλέπει ο Κύριος, γι’ αυτό πρόσεχε, μήπως λυπήσεις με κάτι τον αδελφό· μην τον κατακρίνεις και μη τον στενοχωρήσεις ούτε μ’ ένα βλέμμα, και το Πνεύμα το Άγιο θα σε αγαπήσει και θα σε βοηθήσει σε όλα.
*
Το Άγιο Πνεύμα μοιάζει πολύ με αγαπημένη, γνήσια μητέρα. Η μητέρα αγαπάει το παιδί της και πονάει γι’ αυτό. Έτσι και το Άγιο Πνεύμα σπλαχνίζεται, συγχωρεί, θεραπεύει, νουθετεί και χαροποιεί. Και αναγνωρίζεται το Άγιο Πνεύμα στην ταπεινή προσευχή.
*
 Όποιος αγαπάει τους εχθρούς, αυτός γρήγορα θα γνωρίσει τον Κύριο με το Άγιο Πνεύμα. Όποιος όμως δεν τους αγαπάει – γι’ αυτόν δεν θέλω ούτε καν να γράψω. Όμως τον λυπάμαι, γιατί βασανίζει τον εαυτό του και τους άλλους και δεν θα γνωρίσει τον Κύριο.
 *
Στις εκκλησίες τελούνται οι ιερές ακολουθίες και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί σ’ αυτές. Η ψυχή, ωστόσο, είναι ο καλύτερος ναός του Θεού, και όποιος προσεύχεται εσωτερικά, γι’ αυτόν όλος ο κόσμος έγινε ναός του Θεού. Αυτό όμως δεν είναι για όλους.
Πολλοί προσεύχονται προφορικά ή προτιμούν να προσεύχονται με βιβλία. Και αυτό καλό είναι και ο Κύριος δέχεται την προσευχή τους. Αν όμως κανείς προσεύχεται και σκέφτεται άλλα πράγματα, ο Κύριος δεν εισακούει αυτή την προσευχή.