Δευτέρα 23 Μαΐου 2016

Δίψα και άμεση γνώση του Θεού - Ειρήνη και αγάπη (άγ. Σιλουανός ο Αθωνίτης)

Από το εξαίρετο blog Orthodox Fathers

Διψά η ψυχή μου τον Κύριο και με δάκρυα Τον ζητώ. Πώς να μη Σε ζητώ; Συ με ζήτησες πρώτος και μου έδωσες να γευθώ την γλυκύτητα του Αγίου Πνεύματος, και η ψυχή μου Σε αγάπησε έως τέλους.
Βλέπεις, Κύριε, τη λύπη και τα δάκρυά μου... Αν δεν με προσείλκυες με την αγάπη Σου, δεν θα Σε ζητούσα όπως Σε ζητώ. Αλλά το Πνεύμα Σου το Άγιο μου έδωσε το χάρισμα να Σε γνωρίσω και χαίρεται η ψυχή μου, γιατί Συ είσαι ο Θεός μου και ο Κύριος μου και Σε διψώ μέχρι δακρύων.
Ποθεί η ψυχή μου τον Θεό και Τον ζητώ, με δάκρυα. Εύσπλαχνε Κύριε, Συ βλέπεις την πτώση μου και τη θλίψη μου. Ταπεινά όμως παρακαλώ το έλεός Σου: Χορήγησέ μου, του αμαρτωλού, την χάρη του Αγίου Σου Πνεύματος. Η θύμησή της οδηγεί το νου μου να ξαναβρή την ευσπλαχνία Σου.
Κύριε, δώσε μου πνεύμα ταπεινώσεως, για να μη ξαναχάσω τη χάρη Σου και ξαναρχίσω να την θρηνώ, όπως θρηνούσε ο Αδάμ για τον παράδεισο και τον Θεό.
Τον πρώτο χρόνο της ζωής μου στο Μοναστήρι, η ψυχή μου γνώρισε τον Κύριο εν Πνεύματι Αγίω.
Πολύ μας αγαπά ο Κύριος· αυτό το έμαθα από το Άγιο Πνεύμα που μου έδωσε ο Κύριος κατά το μέγα έλεος Του.
Εγέρασα και ετοιμάζομαι για το θάνατο και γράφω την αλήθεια από αγάπη για τον λαό.
Το Πνεύμα του Χριστού, που μου έδωσε ο Κύριος, θέλει να σωθούν όλοι, να γνωρίσουν όλοι τον Θεό.
Ο Κύριος έδωσε στον ληστή τον παράδεισο· έτσι θα δώσει τον παράδεισο και σε κάθε αμαρτωλό. Εγώ ήμουν χειρότερος κι από ένα βρωμερό σκύλο, εξαιτίας των αμαρτιών μου· σαν άρχισα όμως να ζητώ συγχώρεση από τον Θεό, Αυτός μου έδωσε όχι μόνο τη συγχώρεση, αλλά και το Άγιο Πνεύμα, και έτσι, εν Πνεύματι Αγίω εγνώρισα τον Θεό.
Βλέπεις αγάπη που έχει ο Θεός για μας; Ποιος, στ' αλήθεια, θα μπορούσε να περιγράψει αυτή την ευσπλαχνία Του;
Αδελφοί μου, πέφτω στα γόνατα και σας παρακαλώ, πιστεύετε στο Θεό, πιστεύετε πώς υπάρχει το Άγιο Πνεύμα, που μαρτυρεί για το Θεό σ' όλες τις εκκλησίες μας και στην ψυχή μου.

Το Άγιο Πνεύμα είναι αγάπη. Κι αυτή η αγάπη πλημμυρίζει όλες τις ψυχές των ουρανοπολιτών αγίων. Και το ίδιο Άγιο Πνεύμα είναι στη γη, στις ψυχές όσων αγαπούν τον Θεό.
Εν Πνεύματι Αγίω όλοι οι ουρανοί βλέπουν τη γη, ακούγουν τις προσευχές μας και τις προσκομίζουν στον Θεό.
Ο Κύριος είναι ελεήμων, αυτό το ξέρει η ψυχή μου, μα δεν μπορώ να το περιγράψω. Είναι στο έπακρον πράος και ταπεινός και όταν Τον δη η ψυχή, τότε αλλάζει και γεμίζει από αγάπη για τον Θεό και τον πλησίον και γίνεται κι η ίδια πράη και ταπεινή. Μα αν χάση ο άνθρωπος αυτή τη χάρη, τότε θα κλαίει σαν τον Αδάμ μετά την έξωση του από τον παράδεισο. Οδυρόταν ο Αδάμ και όλη η έρημος άκουγε τους στεναγμούς του, τα δάκρυά του ήταν πικρά από την θλίψη και έκλαιγε για πολλά χρόνια.
Έτσι και η ψυχή που γνώρισε τη χάρη του Θεού και μετά την έχασε, πονά για τον Θεό και λέγει:
«Διψά η ψυχή μου τον Κύριο και με δάκρυα Τον αναζητώ».
Είμαι μεγάλος αμαρτωλός, και όμως είδα την άμετρη αγάπη και το έλεος του Θεού για μένα.
Από τα παιδικά μου χρόνια προσευχόμουν για όσους με πρόσβαλλαν και έλεγα: «Κύριε, μη τους καταλογίζεις αμαρτίες για όσα μου κάνουν». Όμως, παρότι μου άρεσε να προσεύχομαι, δεν απόφυγα τις αμαρτίες. Ο Κύριος όμως δεν θυμήθηκε τις αμαρτίες μου και μου έδωσε αγάπη για τους ανθρώπους. Η ψυχή μου επιθυμεί να σωθεί όλη η οικουμένη, να εισέλθουν όλοι στη Βασιλεία των Ουρανών, να δουν την δόξα του Κυρίου και να απολαύσουν την αγάπη του Θεού.
Κρίνω από την δική μου εμπειρία: Αν ο Κύριος αγάπησε εμέ τόσο πολύ, αυτό σημαίνει πως αγαπά όλους τους αμαρτωλούς, όπως αγάπησε κι εμένα.
Ω, η αγάπη του Κυρίου! Δεν έχω δυνάμεις να την περιγράψω, γιατί είναι άπειρα μεγάλη και θαυμαστή.
Η χάρη του Θεού δίνει δύναμη για ν' αγαπάς τον Αγαπημένο. Τότε η ψυχή έλκεται αδιάκοπα προς την προσευχή και δεν μπορεί να λησμονήσει τον Κύριο ούτε δευτερόλεπτο.
Φιλάνθρωπε Κύριε, πώς δεν ελησμόνησες τον αμαρτωλό δούλο Σου, αλλά γεμάτος έλεος με είδες από τη δόξα Σου και μου εμφανίστηκες με ακατάληπτο τρόπο.
Εγώ πάντα Σε πρόσβαλλα και Σε λυπούσα. Συ όμως, Κύριε, για τη μικρή μου μετάνοια μου έδωσες να γνωρίσω τη μεγάλη Σου αγάπη και την άμετρη αγαθότητά Σου.
Το ιλαρό και πράο βλέμμα Σου έθελξε την ψυχή μου.

Τι να σου ανταποδώσω, Κύριε, ή ποιόν αίνο να Σου προσφέρω;
Συ δίνεις την χάρη Σου, για να καίγεται αδιάλειπτα η καρδιά από αγάπη - και δεν βρίσκει πια ανάπαυση ούτε νύχτα ούτε μέρα από την θεϊκή αγάπη.
Η θύμησή Σου θερμαίνει την ψυχή μου, που τίποτε στη γη δεν την αναπαύει εκτός από Σένα. Γι' αυτό με δάκρυα Σε ζητώ, και πάλι Σε χάνω, και πάλι ποθεί ο νους μου την γλυκύτητά Σου, αλλά Συ δεν εμφανίζεις το Πρόσωπό Σου, που επιθυμεί νύχτα και μέρα η ψυχή μου.
Κύριε, δώσε μου να αγαπώ μόνον Εσένα.
Συ με έκτισες, Συ με φώτισες με το άγιο βάπτισμα, Συ συγχωρείς τα αμαρτήματά μου και μου δίνεις τη χάρη να κοινωνώ το τίμιο Σώμα και Αίμα Σου. Δώσε μου τη δύναμη να μένω πάντα κοντά Σου.
Κύριε, δώσε μου τη μετάνοια του Αδάμ και την άγια ταπείνωσή Σου.
Η ψυχή μου πλήττει στη γη και ποθεί τα ουράνια.
Ο Κύριος ήρθε στη γη για να μας πάρει εκεί που μένει Αυτός, η Πανάχραντη Μητέρα Του, η Οποία Τον υπηρέτησε στη γη για τη δική μας σωτηρία, και οι μαθητές και ακόλουθοι του Κυρίου.
Εκεί μας καλεί ο Κύριος, παρ' όλες τις αμαρτίες μας.
Εκεί θα δούμε τους αγίους Αποστόλους, που δοξάζονται ως κήρυκες του Ευαγγελίου. Εκεί θα δούμε τους αγίους προφήτες και ιεράρχες, τους διδασκάλους της Εκκλησίας. Εκεί θα δούμε τους οσίους, που αγωνίστηκαν να ταπεινώσουν με τη νηστεία τη ψυχή τους. Εκεί δοξάζονται οι δια Χριστόν σαλοί, που νίκησαν τον κόσμο.
Εκεί θα δοξάζονται όλοι, όσοι νίκησαν τον εαυτό τους, όσοι προσεύχονταν για όλο τον κόσμο και σήκωσαν πάνω τους τη θλίψη όλου του κόσμου, γιατί είχαν την αγάπη του Χριστού - κι η αγάπη δεν μπορεί να υποφέρει την απώλεια έστω και μιας ψυχής.
Εκεί θέλει να κατασκηνώσει η ψυχή μου. Εκεί όμως δεν θα μπει τίποτε ακάθαρτο, γιατί μπαίνουν με μεγάλες θλίψεις, με πολλά δάκρυα, με συντριβή πνεύματος. Μονάχα τα παιδιά, που φύλαξαν τη χάρη του αγίου βαπτίσματος, περνούν εκεί χωρίς θλίψεις και γνωρίζουν εν Πνεύματι Αγίω τον Κύριο.
Νοσταλγεί η ψυχή μου τον Θεό και προσεύχεται μέρα και νύχτα, γιατί το όνομα του Κυρίου είναι γλυκό και πολυπόθητο για την προσευχόμενη ψυχή και την ελκύει στην αγάπη του Θεού.
Έζησα πολύ καιρό στη γη και άκουσα και είδα πολλά. Άκουσα πολλή μουσική που εγλύκαινε την ψυχή μου. Και σκεφτόμουν πώς, αν αυτή η μουσική είναι τόσο γλυκιά, τότε πολύ περισσότερο πρέπει να ευχαριστεί την ψυχή η ουράνια μελωδία, εκεί που δοξάζουν εν Πνεύματι Αγίω τον Κύριο για τα πάθη Του.
Η ψυχή ζει πολύ στη γη και αγαπά τα γήινα κάλλη. Αγαπά τον ουρανό και τον ήλιο, αγαπά τους όμορφους κήπους, τη θάλασσα και τα ποτάμια, τα δάση και τα λειβάδια. Αγαπά, ακόμη, και τη μουσική η ψυχή, κι όλα αυτά τα επίγεια την ευφραίνουν. Όταν όμως γνωρίσει τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τότε δεν θέλει πια να βλέπει τα επίγεια.
... Κύριε πόσο πολύ αγαπάς τον άνθρωπο!...
... Ω Κύριε, κάνε μας άξιους για τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, για να κατανοήσομε τη δόξα Σου και να ζήσομε στη γη με ειρήνη και αγάπη. Ας μην υπάρχουν πόλεμοι, κακία κι εχθροί κι ας βασιλεύσει μονάχα η αγάπη - έτσι δεν θα χρειάζονται πια στρατός και φυλακές και η ζωή θα είναι εύκολη σ' όλη τη γη....

... Γνωρίζω, Κύριε, πως αγαπάς τον λαό Σου, αλλά οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν την αγάπη Σου και θορυβούνται όλοι οι λαοί της γης και οι σκέψεις τους είναι σαν τα σύννεφα που τα παρασύρει ο άνεμος σ' όλα τα μέρη....
... Πόσο απέραντο είναι το έλεος του Θεού για μας!...
... Πολλοί πλούσιοι και ισχυροί θα πλήρωναν πολλά για να δουν τον Κύριο ή την Πανάχραντη Μητέρα Του, αλλά ο Θεός εμφανίζεται στην ταπεινή ψυχή και όχι στον πλούτο....
... Υπάρχουν άνθρωποι που εύχονται για τους εχθρούς τους ή για τους εχθρούς της Εκκλησίας την απώλεια και τα βάσανα στη φωτιά της κολάσεως. Σκέφτονται έτσι, γιατί δεν εδιδάχθηκαν από το Άγιο Πνεύμα την αγάπη του Θεού. Όποιος την εδιδάχθηκε πραγματικά, αυτός χύνει δάκρυα για όλο τον κόσμο.
Λέγεις ότι είναι κακούργος κι ας καεί στη φωτιά του Άδη. Σ' ερωτώ όμως: αν ο Θεός δώσει σ' εσένα μια καλή θέση στον παράδεισο και δεις πεταμένο στις φλόγες εκείνον για τον οποίο τα ευχόσουν αυτά, άραγε δεν θα λυπηθείς τότε γι' αυτόν, όποιος κι αν ήταν, έστω και εχθρός της Εκκλησίας;...
... Κύριε, όλοι οι λαοί είναι έργο των χειρών Σου. Απομάκρυνε τους από την έχθρα και το μίσος και δώσε τους μετάνοια, για να γνωρίσουν όλοι την αγάπη Σου....
... Κύριε, σκόρπισε τη χάρη Σου στη γη. Δώσε σ' όλους τους λαούς της γης να γευθούν την αγάπη Σου, να μάθουν πως Συ μας αγαπάς σαν μητέρα κι ακόμη περισσότερο. Γιατί μπορεί κι η μητέρα να ξεχάσει το παιδί της, αλλά Συ ποτέ, γιατί αγαπάς απείρως το πλάσμα Σου και η αγάπη δεν μπορεί να λησμονήσει....
... Αν γνώριζε ο κόσμος τη δύναμη των λόγων του Χριστού:
«Μάθετε απ' εμού, ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία», τότε όλος ο κόσμος, όλη η οικουμένη, θα εγκατέλειπαν όλες τις επιστήμες και θα μάθαιναν μόνον αυτή την ουράνια επιστήμη....
Φωτο από εδώ
... Κι αν κανείς δεν μάθει την ταπείνωση, την αγάπη και την ακακία, τότε ο Κύριος δεν θα του δώσει τη γνώση του Εαυτού Του. Ψυχή όμως που γνώρισε αληθινά εν Πνεύματι Αγίω τον Κύριο και πληγώθηκε από την αγάπη Του, δεν μπορεί πια να Τον λησμονήσει, αλλά όπως ο άρρωστος θυμάται διαρκώς την ασθένειά του, έτσι και η ψυχή που αγαπά τον Κύριο πάντα θυμάται τον Κύριο και την αγάπη Του για όλο το ανθρώπινο γένος....
«Τώρα δεν αντιλαμβάνεστε την αγάπη μου για σας, αλλά θ' αρθεί η ώρα, οπότε το Άγιο Πνεύμα θα σας δώσει να την καταλάβετε».
«Μην αργείτε, ελάτε κοντά μου. Σας περιμένω με πόθο σαν παιδιά αγαπημένα και θα σας δώσω την ειρήνη μου και θα έχετε χαρά και η χαρά σας θα είναι αιώνια»....
... Γι' αυτό, αδελφοί, με όλες τις δυνάμεις σας φυλάγετέ την ειρήνη του Θεού, που σας δόθηκε δωρεάν. Κι αν κάποιος μας κακοποιεί, ας τον αγαπούμε, έστω και με κόπο, και ο Κύριος βλέποντας τον κόπο μας θα μας βοηθήσει με τη χάρη Του....
... Πόση χαρά είναι για μας ότι ο Κύριος όχι μόνο συγχωρεί τα αμαρτήματά μας, αλλά και δίνει στην ψυχή την γνώση Του, αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. Κι ο τελευταίος φτωχός μπορεί να ταπεινωθεί και να γνωρίσει τον Θεό με το Άγιο Πνεύμα. Δεν χρειάζονται ούτε χρήματα, ούτε τίτλοι για να γνωρίσει κανείς τον Θεό, αλλά μονάχα η ταπείνωση. Ο Κύριος δίνεται δωρεάν, μόνο χάρη στο έλεος Του. Πριν δεν το ήξερα, αλλά τώρα βλέπω καθημερινά κάθε ώρα, κάθε λεπτό ολοφάνερα το έλεος του Θεού. Ο Θεός χαρίζει ειρήνη ακόμη και την ώρα του ύπνου και χωρίς τον Θεό δεν υπάρχει ειρήνη στην ψυχή....
... Συ εστόλισες τον ουρανό με τα άστρα, τον αιθέρα με τα σύννεφα, τη γη με τις θάλασσες, τα ποτάμια και τους πράσινους κήπους όπου κελαηδούν τα πουλιά, αλλά η ψυχή μου αγάπησε μονάχα Εσένα και δεν ποθεί τον κόσμο αυτό, έστω κι αν είναι ωραίος....
... Πού κατοικείς, Φως μου; Βλέπεις πως Σε αναζητώ με δάκρυα. Αν δεν εμφάνιζες Συ τον Εαυτό Σου σε μένα, δεν θα μπορούσα να Σε ζητώ τώρα όπως Σε ζητώ. Αλλά Συ ο ίδιος με αναζήτησες, εμέ τον αμαρτωλό και μου έδωσες να γνωρίσω την αγάπη Σου. Μ' άφησες να δω πως η αγάπη Σου για μας Σε οδήγησε στο Σταυρό και πέθανες μέσα σε πόνους για χάρη μας. Συ μου έδωσες να γνωρίσω πως η αγάπη Σου Σε κατέβασε από τους ουρανούς στη γη, ακόμη και στον Άδη, για να δούμε την δόξα Σου....
... Η αμαρτωλή ζωή είναι ο θάνατος της ψυχής, ενώ η αγάπη του Θεού είναι ο παράδεισος εκείνος της τρυφής, στον οποίο ζούσε πριν από την πτώση ο πατέρας μας Αδάμ....

Blessed Elder Sophrony (Sakharov) of Essex and St. Silouan of Mount Athos
Γέροντας Σωφρόνιος και άγιος Σιλουανός (από εδώ)

Η ΕΙΡΗΝΗ

Όλοι επιθυμούν την ειρήνη, μα δεν ξέρουν πώς να την αποκτήσουν. Ο Μέγας Παΐσιος κυριεύθηκε από θυμό και παρακάλεσε τον Κύριο να τον ελευθερώσει από αυτό το πάθος. Ο Κύριος εμφανίστηκε σ' αυτόν και του είπε: «Παΐσιε, αν θέλεις να μην οργίζεσαι, μην επιθυμείς τίποτε, μη κρίνεις και μη μισήσεις κανένα και θα έχεις την ειρήνη». Έτσι κάθε άνθρωπος που κάνει το θέλημα του να υποχωρεί έναντι του Θεού και των ανθρώπων, θα είναι πάντα ειρηνικός στην ψυχή. Όποιος όμως αγαπά να κάνει το θέλημά του, αυτός δεν θάχει ειρήνη.
Ψυχή που παραδόθηκε στο θέλημα του Θεού υποφέρει εύκολα κάθε θλίψη και κάθε ασθένεια· γιατί τον καιρό της ασθένειας παραμένει στη θέα του Θεού και προσεύχεται: «Κύριε, Συ βλέπεις την ασθένειά μου. Εσύ ξέρεις πόσο αμαρτωλός και αδύνατος είμαι· βοήθησέ με να υπομένω και να ευχαριστώ την αγαθότητά Σου». Και ο Κύριος ανακουφίζει τον πόνο και η ψυχή αισθάνεται την εγγύτητα του Θεού και μένει κοντά στον Θεό γεμάτη χαρά και ευγνωμοσύνη.
Αν υποστείς καμιάν αποτυχία, σκέψου: «Ο Κύριος βλέπει την καρδιά μου και αν είναι θέλημά Του, όλα θα είναι για το καλό το δικό μου και των άλλων». Έτσι η ψυχή σου θα έχει πάντα ειρήνη. Αλλ' αν αρχίζει κανείς να παραπονείται: αυτό δεν είναι καλό, εκείνο δεν είναι όπως πρέπει, τότε ποτέ στην ψυχή του δεν θα υπάρχει ειρήνη, έστω κι αν νηστεύει και προσεύχεται πολύ....
... Ο Κύριος μας αγαπά κι έτσι μπορούμε να μη φοβόμαστε τίποτε, εκτός από την αμαρτία· γιατί εξαιτίας της αμαρτίας χάνεται η χάρη και χωρίς την χάρη του Θεού ο εχθρός παρασύρει την ψυχή, όπως παρασύρει ο άνεμος τα ξερά φύλλα ή τον καπνό....
... Το κατόρθωνε γιατί αγαπούσε τον λαό και δεν έπαυε να προσεύχεται γι' αυτόν:
«Κύριε, δώσε την ειρήνη Σου στον λαό Σου».
«Κύριε, δώσε στους δούλους Σου το Πνεύμα Σου το Άγιο, για να θάλπει τις ψυχές τους με την αγάπη Σου και να τους οδηγεί σ' όλη την αλήθεια και σε κάθε αγαθό»....
... Έτσι, προσευχόμενος συνεχώς για τον λαό, διαφύλασσε την ειρήνη της ψυχής, ενώ εμείς την στερούμαστε, γιατί δεν υπάρχει μέσα μας αγάπη για τον λαό. Οι Άγιοι Απόστολοι και όλοι οι Άγιοι ποθούσαν την σωτηρία του λαού και, όταν βρίσκονταν ανάμεσα σ' ανθρώπους, προσεύχονταν διακαώς γι' αυτούς. Το Άγιο Πνεύμα τους έδινε τη δύναμη ν' αγαπούν τον λαό. Κι εμείς, αν δεν αγαπούμε τον αδελφό, δεν θα έχουμε ειρήνη....
... Ο Όσιος Παΐσιος ο Μέγας προσευχόταν για ένα μαθητή του που αρνήθηκε τον Χριστό. Ενώ λοιπόν προσευχόταν, του εμφανίστηκε ο Κύριος και του είπε: «Παΐσιε, για ποιόν παρακαλείς; Δεν ξέρεις πώς μ' έχει αρνηθεί;» Ο Παΐσιος όμως εσυνέχιζε να λυπάται τον μαθητή του και τότε του είπε ο Κύριος: «Παΐσιε, έγινες όμοιος με μένα στην αγάπη».
Έτσι αποκτάται η ειρήνη και εκτός απ' αυτόν δεν υπάρχει άλλος δρόμος....
... Ψυχή αμαρτωλή, αιχμάλωτη στα πάθη, δεν μπορεί να έχει ειρήνη και χαρά εν Κύριω, έστω κι αν έχει όλα τα πλούτη της γης, έστω κι αν βασιλεύει σ' όλο τον κόσμο. Αν σ' ένα τέτοιο βασιλιά, την ώρα που διασκεδάζει σε συμπόσιο με τους πρίγκιπες του καθισμένος στο θρόνο του δοξασμένος, αν του πούμε ξαφνικά: «Βασιλιά, πεθαίνεις σε λίγο», τότε η ψυχή του θα ταραζόταν, θα έτρεμε από το φόβο και θα έβλεπε την αδυναμία του.
Πόσοι όμως υπάρχουν φτωχοί, αλλά πλούσιοι σε αγάπη για τον Θεό, που αν τους έλεγαν: «Τώρα πεθαίνεις», θα απαντούσαν ειρηνικά: «Ας γίνει το θέλημα του Κυρίου. Ας είναι δοξασμένος ο Κύριος, γιατί με θυμήθηκε και θέλει να με πάρει εκεί, όπου πρώτος μπήκε ο ληστής»....
... Δόξα Σοι, Κύριε, γιατί τώρα έρχομαι σε Σένα και θα βλέπω αιώνια με ειρήνη και αγάπη το Πρόσωπό Σου. Το ιλαρό, πράο βλέμμα Σου αιχμαλώτισε την ψυχή μου και αυτή λιώνει για Σένα»....
Στρατιώτης στο Ιράκ (από εδώ)
... Αν όμως συνηθίσουμε να προσευχόμαστε θερμά για τους εχθρούς μας και να τους αγαπούμε, θα παραμείνει για πάντα η ειρήνη στις καρδιές μας.
Δεν μπορεί να έχει ειρήνη η ψυχή, αν δεν μελετά μέρα και νύχτα τον νόμο του Θεού. Γιατί αυτός ο νόμος γράφτηκε από το Πνεύμα του Θεού και το Πνεύμα του Θεού πηγαίνει από τη Γραφή στην ψυχή. Κι η ψυχή αισθάνεται γλυκύτητα και ευχαρίστηση γι' αυτό και δεν θέλει πια ν' αγαπά τα επίγεια, γιατί η αγάπη για τα επίγεια ερημώνει τον νου. Η ψυχή τότε καταλαμβάνεται από αθυμία, αγριεύει και παύει να προσεύχεται. Κι ο εχθρός, βλέποντας πώς η ψυχή απομακρύνθηκε από τον Θεό, την σαλεύει και εύκολα συγχύζει τον νου με διάφορους άτακτους λογισμούς κι έτσι περνά ολόκληρη τη μέρα και δεν μπορεί να βλέπει καθαρά τον Κύριο.
 
Όποιος έχει μέσα του την ειρήνη του Αγίου Πνεύματος, σκορπίζει ειρήνη και στους άλλους. Όποιος όμως έχει μέσα του πνεύμα κακό, σκορπά και στους άλλους το κακό....
... Ο θυμώδης άνθρωπος υποφέρει ο ίδιος μεγάλο μαρτύριο από πονηρό πνεύμα, εξαιτίας της υπερηφάνειας του. Ο υφιστάμενος, όποιος κι αν είναι, πρέπει να το καταλαβαίνει και να προσεύχεται για τον ψυχικά άρρωστο προϊστάμενό του και τότε ο Κύριος, βλέποντας την υπομονή του, θα του δώσει άφεση αμαρτιών και αδιάλειπτη προσευχή. Είναι μέγα έργον ενώπιον του Θεού, το να προσεύχεται κανείς γι' αυτούς που τον αδικούν και τον προσβάλλουν. Εξαιτίας αυτού θα του δώσει ο Κύριος τη χάρη και θα γνωρίσει με το Άγιο Πνεύμα τον Κύριο. Κι έτσι θα υπομείνει τότε, χάριν του Κυρίου, με χαρά όλες τις θλίψεις και θα του δώσει ο Κύριος αγάπη για όλο τον κόσμο και θα επιθυμεί ολόψυχα το καλό για όλους και θα προσεύχεται για όλους όπως για την ψυχή του.
Ο Κύριος μας έδωσε την εντολή ν' αγαπούμε τους εχθρούς και όποιος αγαπά τους εχθρούς εξομοιώνεται με τον Κύριο. Η αγάπη για τους εχθρούς δεν είναι δυνατή παρά μόνο με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό, μόλις σε προσβάλει κανείς, προσευχήσου γι' αυτόν στον Θεό κι έτσι θα διατηρήσεις την ειρήνη του Θεού στην ψυχή σου....
... Αν κάποιος ως προϊστάμενος αναγκαστεί να δικάσει έναν άλλο για κάποιο παράπτωμα, πρέπει να παρακαλεί τον Κύριο να του δώσει συμπάσχουσα καρδιά, την οποία αγαπά ο Κύριος, και τότε θα κρίνει σωστά. Αν κρίνει όμως λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα έργα του υποδίκου, τότε θα πέσει σε λάθη και δεν θ' αρέσει στον Κύριο.
Πρέπει να κρίνει κανείς με σκοπό τη διόρθωση του ανθρώπου και συνεπώς είναι ανάγκη να συμπονή ο δικαστής κάθε ψυχή, κάθε πλάσμα και κτίσμα του Θεού και να έχει καθαρή συνείδηση σ' όλες τις πτυχές της ζωής του και τότε θα βρει βαθιά ειρήνη στην ψυχή και τον νου....
... Αν εγνώριζαν οι βασιλιάδες και οι κυβερνήτες των λαών την αγάπη του Θεού, δεν θα έκαναν ποτέ πόλεμο. Ο πόλεμος προέρχεται από τις αμαρτίες και όχι από την αγάπη. Ο Κύριος μας εδημιούργησε κατά την αγάπη Του και μας παρήγγειλε να ζούμε με αγάπη.
Αν οι άρχοντες τηρούσαν τις εντολές του Κυρίου και ο λαός και οι υπήκοοι υπάκουαν με ταπείνωση, θα υπήρχε μεγάλη ειρήνη και αγαλλίαση πάνω στη γη. Εξαιτίας όμως της φιλαρχίας και της ανυπακοής των υπερήφανων υποφέρει όλη η οικουμένη....

Η ΧΑΡΗ
 
... Καλότυχοι εμείς, οι ορθόδοξοι χριστιανοί, γιατί μας αγαπά πολύ ο Κύριος και μας δίνει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Και με το Άγιο Πνεύμα βλέπομε την δόξα του Κυρίου. Για να φυλάμε όμως τη χάρη, οφείλομε ν' αγαπούμε τους εχθρούς και σ' όλες τις στενοχώριες μας να ευχαριστούμε τον Θεό....
... Για να έχει την χάρη, πρέπει να είναι εγκρατής σε όλα ο άνθρωπος: στις κινήσεις, στην ομιλία, στην όραση, στους λογισμούς, στην τροφή. Για κάθε είδους εγκράτεια βοηθάει η μελέτη του λόγου του Θεού, όπως λέγει η Γραφή: «ουκ επ' άρτο μόνο ζήσετε ο άνθρωπος, αλλ' επί ρήματι εκπορευομένο δια στόματος Θεού».
Η Οσία Μαρία η Αιγύπτια επήρε με τα δάκτυλά της λίγους κόκκους σιτάρι από τον Άγιο Ζωσιμά και είπε: «Αρκετό με τη χάρη του Θεού». Πρέπει να μάθομε να τρώμε όσο γίνεται λιγότερο - αλλά με διάκριση κι αυτό, ανάλογα με την εργασία μας....
... Ω, πώς είναι ασθενική η ψυχή μου και δεν έχει δυνάμεις, για ν' ανεβώ στον Κύριο και να σταθώ μπροστά Του με ταπείνωση, να κλαίω μέρα και νύχτα! Ψυχή που γνώρισε τον Θεό, τον Δημιουργό και Ουράνιο Πατέρα της, δεν βρίσκει ανάπαυση στη γη. Και συλλογίζεται η ψυχή: «Όταν θα εμφανισθώ στον Κύριο, θα ικετεύσω το έλεός Του για όλο το γένος των χριστιανών». Και ταυτοχρόνως σκέφτεται: «Όταν δω το αγαθό Του Πρόσωπο, τότε δεν θα μπορέσω από τη χαρά μου ν' αρθρώσω λέξη. Γιατί ο άνθρωπος από την πολλή αγάπη δεν μπορεί να μιλήσει». Αλλά και πάλι σκέφτεται: «Θα προσεύχομαι για όλο το ανθρώπινο γένος, για να επιστρέψουν όλοι οι άνθρωποι στον Κύριο και ν' αναπαυθούν κοντά Του, γιατί η αγάπη του Θεού «πάντας θέλει σωθήναι»....
... Όποιος τηρεί όλες τις εντολές, η καρδιά του θα αισθάνεται πάντα τη χάρη, έστω και λίγο. Η χάρη όμως αφαιρείται εξαιτίας της ματαιοδοξίας, ακόμη κι εξαιτίας ενός μόνον υπερήφανου λογισμού. Μπορεί να νηστεύει κανείς πολύ, να προσεύχεται πολύ, να κάνει πολλά καλά· αν όμως υπερηφανεύεται γι' αυτά, θα γίνει όμοιος με κύμβαλο που αλαλάζει, αλλά μέσα είναι αδειανό. Η κενοδοξία ερημώνει από τη χάρη την ψυχή και χρειάζεται πολλή πείρα και μεγάλος αγώνας για να νικήσεις αυτό το πάθος....
... Πώς να λησμονήσομε τον Κύριο, εφόσον Αυτός είναι μέσα μας; Και οι Απόστολοι εκήρυτταν στους λαούς: «Μορφωθήτω ο Χριστός εν υμίν»....
... Ο Όσιος Σεραφείμ του Σαρώφ ήταν είκοσι επτά ετών όταν είδε τον Κύριο και Τον αγάπησε τόσο η ψυχή του, ώστε από τη γλυκύτητα του Αγίου Πνεύματος άλλαξε ολόκληρος. Μετά όμως, καταλαβαίνοντας ότι δεν είχε πια εκείνη τη χάρη, βγήκε στην έρημο και καθόταν επί τρία έτη σε μια πέτρα προσευχόμενος: «Ο Θεός ίλεως γενού μοι τω αμαρτωλώ»....
... Οι άνθρωποι εκτιμούν υπερβολικά τις γήινες επιστήμες ή τη γνωριμία με κάποιον επίγειο βασιλιά και χαίρονται όταν κάνουν παρέα μαζί του - αλλά αληθινά μεγάλο είναι μόνο το να γνωρίζομε με το Άγιο Πνεύμα τον Κύριο και το θέλημά Του....
...Πόσο μεγάλο έλεος! Ο Κύριος θέλει να βρισκόμαστε κοντά σ' Αυτόν και στον Πατέρα και η ψυχή μας αισθάνεται πώς ο Κύριος είναι κοντά μας.
Αλλά τι έχομε κάνει, Κύριε, για Σένα ή σε τι Σε ευχαριστήσαμε, ώστε να θέλεις, να είσαι μέσα μας και εμείς κοντά Σου; Εμείς Σε σταυρώσαμε με τις αμαρτίες μας και Συ θέλεις να είμαστε μαζί Σου; Ω, πόσο μεγάλο έλεος έδειξες σ' εμένα! σ' εμένα, που μου αξίζει ο Άδης και τα βάσανά του, Εσύ δίνεις τη χάρη του Αγίου Πνεύματος....

Αρχιμανδρίτου Σωφρονίου
Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ
Ιερά Μονή ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
ΕΣΣΕΞ ΑΓΓΛΙΑΣ

Να αγαπάμε αλλήλους Όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης


Να αγαπάμε αλλήλους
Όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης
ΝΑ ΑΓΑΠΟΥΜΕ ΑΛΛΗΛΟΥΣ
Ο Κύριος μάς έδωσε την εντολή ν' αγαπούμε αλλήλους. Σ' αυτό έγκειται η ελευθερία: Στην αγάπη για τον Θεό και για τον πλησίον.
Εδώ βρίσκεται και η ελευθερία και η ισότητα.
Στην κοσμική τάξη είναι αδύνατο να υπάρξει ισότητα - αυτό όμως δεν έχει σημασία για την ψυχή.
Δεν μπορεί να είναι ο καθένας βασιλιάς η άρχοντας, πατριάρχης η ηγούμενος η διοικητής.
Μπορείς όμως σε κάθε τάξη ν' αγαπάς τον Θεό και να είσαι ευάρεστος σ' Αυτόν - κι αυτό είναι το σπουδαίο.
Κι όσοι αγαπούν περισσότερο τον Θεό επί γης, θα έχουν μεγαλύτερη δόξα στη Βασιλεία και θα είναι πιο κοντά στον Κύριο.
Ο καθένας θα δοξασθει κατά το μέτρο της αγάπης του.
Έμαθα πως η αγάπη ποικίλλει ως προς την ένταση της.
Όποιος φοβάται τον Θεό, φοβάται να Τον λυπήσει με κάτι, αυτός είναι ο πρώτος βαθμός.
Όποιος έχει το νου καθαρό από εμπαθείς λογισμούς, αυτό είναι ο δεύτερος βαθμός, μεγαλύτερος από τον πρώτο.
Όποιος αισθητά έχει τη χάρη στην ψυχή του, αυτός είναι ο τρίτος βαθμός της αγάπης, ο ακόμα μεγαλύτερος.
Η τέταρτη βαθμίδα, η τέλεια αγάπη για τον Θεό είναι όταν έχει κανείς τη χάρη τού Αγίου Πνεύματος και στην ψυχή και στο σώμα.
Αυτών των ανθρώπων αγιάζουν τα σώματα και μετά τον θάνατο τους γίνονται άγια λείψανα. Έτσι γίνεται με τα σώματα των αγίων μαρτύρων, των προφητών, των οσίων ανδρών....
ΕΚΦΡΑΣΗ
ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ
ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΚΡΗ
τεύχος 128 - ΜΑΙΟΣ 2011

Διαμάντια από τη διδασκαλία του αγίου Σιλουανού του Αθωνίτη (24 Σεπτ.)


ΟΣΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ
Όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης

Ιερά Μονή Παντοκράτορος (οι καφέ επεξηγήσεις δικές μας)

Ο ΟΣΙΟΣ Σιλουανός ο Αθωνίτης (=Αγιορείτης) είναι μία από τις μεγαλύτερες σύγχρονες φυσιογνωμίες του αγιορείτικου και γενικότερα του ορθοδόξου μοναχισμού. 
Γεννήθηκε το 1866 στη Ρωσία από γονείς ευσεβείς. Ύστερα από διάφορες μεταπτώσεις των πρώτων νεανικών του χρόνων, ένα αποκαλυπτικό όραμα της Υπεραγίας Θεοτόκου τον έκανε να μετανοήσει βαθιά και να ποθήσει την ισάγγελη μοναχική πολιτεία.

Το 1892 ήρθε στο Άγιον Όρος, στη μονή του Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσικό μοναστήρι). Μικρόσχημος μοναχός έγινε το 1896 και μεγαλόσχημος το 1911.

 
Η ζωή του στον Άθωνα, διαποτισμένη από τη διαρκή μνήμη του Θεού, ξεχώριζε για τη συνέπεια και την ακρί βειά της τόσο στους πνευματικούς αγώνες όσο και στις μοναστηριακές διακονίες.
Υπομονετικός και μακρόθυμος, πράος και άκακος, τα πεινός και υπάκουος ο όσιος Σιλουανός, κέρδισε την αγάπη και την εκτίμηση των συμμοναστών του, αλλά και δέχτηκε πολλές επιθέσεις από τους φθονερούς και μισόκαλους δαίμονες (μισόκαλους = που μισούν το καλό).
Έχοντας παραδώσει τον εαυτό του ολοκληρωτικά στο Θεό, πολύ σύντομα αξιώθηκε να λάβει το δώρο της ακα τάπαυστης ευχής από την Κυρία Θεοτόκο, αλλά και να δει τον ζώντα Χριστό μέσα στο ναό του προφήτη Ηλία, στο μυλώνα της μονής.
 
Η θεοφάνεια εκείνη ήταν ο σημαντικότερος σταθμός της ζωής του. Από τότε η οξεία πνευματική αίσθησή του έγινε ακόμα οξύτερη. Αισθανόταν αφόρητο πόνο για την αμαρτία. Λυπόταν και έκλαιγε για τις ψυχές που βρίσκο νται μακριά από την αλήθεια. Προσευχόταν αδιάλειπτα για όλο τον κόσμο. Αγαπούσε τούς ανθρώπους και το Θεό χωρίς όρια. Μολονότι ολιγογράμματος, απέκτησε σπάνια σοφία και πείρα με τους αγώνες και τις μελέτες του. Η επικοινωνία μαζί του ήταν πηγή χαράς. Η παρουσία του χάριζε ειρήνη και ανάπαυση.
Μέσα στην προσευχή και τη δοξολογία του Θεού τελεί ωσε την επίγεια πορεία του. Κοιμήθηκε στις 11/24 Σεπτεμβρίου 1938 [11/24: με παλαιό + νέο ημερολόγιο] στη μονή της μετανοίας του (δηλ. εκεί όπου μόναζε, στον Άγ. Παντελεήμονα).
Η διδασκαλία του, που έχει αποτυπωθεί στις γραφές του, είναι βαθιά βιωματική και αναφέρεται σε καίρια ζη τήματα της πνευματικής ζωής -προσευχή, χάρη, δοκιμα σίες, ταπείνωση, ειρήνη, ελευθερία, μετάνοια, αγάπη, υπακοή, θεογνωσία....
Σημ. "Ν": Τη βιογραφία του κατέγραψε, εκδίδοντας και τα χειρόγραφά του, ο μαθητής του αγίου, μεγάλος γέροντας Σωφρόνιος Σαχάρωφ.


Διδαχές του Οσίου Σιλουανού 
 
ΣΤΑΧΥΟΛΟΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΔΑΧΕΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ
(από εδώ)
 "Αν ένας λαός ή μία πολιτεία υποφέρουν, τότε πρέπει να μετανοήσουν οι πάντες κι ο Θεός θα τα εξομαλύνει όλα προς το καλό".
Όποιος δεν αγαπά τους εχθρούς, σ' αυτόν δεν έχει κατοικήσει ακόμη η χάρις του Θεού.
* Αφόρητη είναι η ζωή χωρίς αγάπη για τον Θεό. Σκότος και ανία για την ψυχή. Όταν όμως έλθει η αγάπη, τότε είναι αδύνατο να περιγραφεί η χαρά της ψυχής.
* Όποιος γνώρισε την αγάπη του Θεού, αυτός αγαπά όλον τον κόσμο και ποτέ δεν μεμψιμοιρεί, γιατί η πρόσκαιρη θλίψη για τον Θεό προκαλεί αιώνια χαρά.
Διδαχές του Οσίου Σιλουανού
* Ας ταπεινώσουμε τον εαυτό μας, και ο Κύριος θα δώσει να γνωρίσουμε την δύναμη της προσευχής του Ιησού.
* Ψυχή που αγαπά τον Κύριο δεν μπορεί να μην προσεύχεται, γιατί την έλκει προς Αυτόν η χάρη που εδοκίμασε στην προσευχή.
* Αν κανείς προσεύχεται στον Κύριο και σκέφτεται άλλα πράγματα, τότε ο Κύριος δεν εισακούει αυτού του είδους την προσευχή.
* Η αδιάλειπτη προσευχή προέρχεται από την αγάπη και χάνεται εξ αιτίας της κατακρίσεως, της αργολογίας και της ακράτειας.
* Τέτοιος είναι ο παράδεισος του Κυρίου. Όλοι θα βρίσκονται μέσα στην αγάπη και από την κατά Χριστόν ταπείνωση όλοι θα χαίρονται να βλέπουν τους άλλους ανώτερούς τους. Η ταπείνωση του Χριστού κατοικεί στους μικρότερους κι αυτοί χαίρονται που είναι μικροί.
* Για να σωθείς είναι ανάγκη να ταπεινωθείς. Για τον υπερήφανο, και με τη βία να τον βάλεις στον παράδεισο, κι εκεί δεν θα βρει ανάπαυση, γιατί δεν θα είναι ικανοποιημένος και θα λέγει: «Γιατί δεν είμαι εγώ στην πρώτη θέση;»
* Η ψυχή του ταπεινού μοιάζει με πέλαγος. Ρίξε μια πέτρα στο πέλαγος. Θα ταράξει για λίγο την επιφάνεια και μετά καταδύεται αμέσως στα βάθη. Έτσι καταβυθίζονται στην καρδιά του ταπεινού οι θλίψεις, γιατί η δύναμη του Κυρίου είναι μαζί του.

* Η υπερηφάνεια καίει σαν την φωτιά κάθε καλό, ενώ η κατά Χριστόν ταπείνωση είναι γλυκεία και δεν περιγράφεται. Κι αν το ήξεραν αυτό οι άνθρωποι, τότε όλη η οικουμένη θα σπούδαζε αυτήν την επιστήμη.
Ψυχή αμαρτωλή, αιχμάλωτη στα πάθη, δεν μπορεί να έχει ειρήνη και χαρά εν Κυρίω, έστω κι αν έχει όλα τα πλούτη της γης, έστω κι αν βασιλεύει σ' όλον τον κόσμο.
* Αν οι άρχοντες τηρούσαν τις εντολές του Κυρίου και ο λαός και οι υπήκοοι υπάκουαν με ταπείνωση, θα υπήρχε μεγάλη ειρήνη και αγαλλίαση πάνω στη γη. Εξαιτίας όμως της φιλαρχίας και της ανυπακοής των υπερήφανων υποφέρει όλη η οικουμένη.
* Το μέτρο της εγκράτειας πρέπει να είναι τέτοιο που να παραμένει η καρδιά στην προσευχή μετά το γεύμα.
* Να η πιο σύντομη και εύκολη οδός για την σωτηρία: Να είσαι υπάκουος εγκρατής, να μην κατακρίνεις και να φυλάγεις τον νου και την καρδιά σου απ’ τους κακούς λογισμούς.
* Το καλύτερο έργο είναι να παραδοθούμε στο θέλημα του Θεού και να βαστάζουμε τις θλίψεις με ελπίδα.
* Για να γνωρίσει κανείς τον Κύριο δεν χρειάζεται να είναι πλούσιος ή επιστήμονας, αλλά χρειάζεται να είναι εγκρατής, να έχει πνεύμα ταπεινό και ν' αγαπά τον πλησίον.
Ή απιστία προέρχεται από την υπερηφάνεια. Ο υπερήφανος ισχυρίζεται ότι θα γνωρίσει τα πάντα με τον νου του και την επιστήμη, αλλά η γνώσι του Θεού παραμένει ανέφικτη γι’ αυτόν, γιατί ο Θεός γνωρίζεται μόνον με αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος αποκαλύπτεται στις ταπεινές ψυχές. Σ’ αυτές δείχνει ο Κύριος τα Έργα Του, που είναι ακατάληπτα για τον νου μας.
* Καλότυχη η ψυχή που αγαπά τον αδελφό της, γιατί ο αδελφός μας είναι η ζωή μας.
* Ή ψυχή δεν μπορεί να έχει ειρήνη, αν δεν προσεύχεται για τους εχθρούς.
* Μεγάλο πρόσωπο είναι ο Ιερέας, ο λειτουργός του αγίου Θυσιαστηρίου του Θεού. Όποιος τον προσβάλλει, προσβάλλει το Άγιο Πνεύμα που ζει σ’  αυτόν.
* Αν ο άνθρωπος δεν τα λέει όλα στον πνευματικό, τότε είναι ο δρόμος του στραβός και δεν οδηγεί στην σωτηρία.

* Είναι απαραίτητο να έχουμε υπακοή, ταπείνωση και αγάπη, αλλιώς όλες οι μεγάλες ασκήσεις και αγρυπνίες μας αποβαίνουν μάταιες.
* Ο Κύριος αγαπά την υπάκουη ψυχή και της δίνει την ειρήνη Του, και τότε όλα είναι καλά κι η ψυχή αισθάνεται αγάπη για όλους.
* Ο αληθινός υποτακτικός μισεί το θέλημα του κι αγαπά τον πνευματικό πατέρα και γι' αυτό λαμβάνει την ελευθερία να προσεύχεται στον Θεό με καθαρό νου κι η ψυχή του θεωρεί τον Θεό χωρίς λογισμούς και αναπαύεται κοντά Του.

* Αν ένας λαός ή μία πολιτεία υποφέρουν, τότε πρέπει να μετανοήσουν οι πάντες κι ο Θεός θα τα εξομαλύνει όλα προς το καλό.

* Ο άγιος Απόστολος Ιωάννης ο Θεολόγος λέει πως οι εντολές του Θεού δεν είναι βαρειές, αλλά ελαφρές. Ναι, είναι ελαφρές, αλλά μόνον εξ αιτίας της αγάπης, χωρίς την αγάπη όμως όλα είναι δύσκολα.
ΠΗΓΗ: "ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ"
ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΙΣ
ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΞΗΡΟΠΟΤΑΜΟΥ – ΤΕΥΧΗ 12-13

Μία ακόμη, από το post Γνωριμία με το Θεό:

Καθένας μας μπορεί να κρίνει για το Θεό κατά το μέτρο της χάριτος του Αγίου Πνεύματος που γνώρισε. Γιατί πώς είναι δυνατό να σκεφτόμαστε και να κρίνουμε για πράγματα που δεν είδαμε ή δεν ακούσαμε και δεν ξέρουμε; Οι άγιοι λένε πως είδαν το Θεό. Αλλά υπάρχουν και άνθρωποι που λένε ότι δεν υπάρχει Θεός. Είναι φανερό πως μιλούν έτσι επειδή δεν Τον γνώρισαν, αυτό όμως δεν σημαίνει καθόλου πως ο Θεός δεν υπάρχει.
Οι άγιοι μιλούν για πράγματα που πραγματικά είδαν και γνωρίζουν. Δεν λένε, για παράδειγμα, πως είδαν ένα άλογο μήκους ενός χιλιομέτρου ή ένα πλοίο δέκα χιλιομέτρων, που δεν υπάρχουν. Κι εγώ νομίζω, πως, αν δεν υπήρχε Θεός, δεν θα μιλούσαν καν γι' Αυτόν στη γη. Οι άνθρωποι όμως θέλουν να ζουν σύμφωνα με το δικό τους θέλημα και γι' αυτό λένε πως δεν υπάρχει Θεός, βεβαιώνοντας έτσι μάλλον πως υπάρχει.

Σάββατο 14 Μαΐου 2016

Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου: Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος Σαχάρωφ


(Δημοσιεύθηκε στήν Μεγάλη Ὀρθόδοξη Χριστιανική Ἐγκυκλοπαίδεια)
Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου
Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος Σαχάρωφ ἦταν Ρῶσος κατά τήν καταγωγή, ἐρημίτης τοῦ Ἁγίου Ὄρους, κτήτωρ καί ἡγούμενος τῆς Πατριαρχικῆς καί Συνοδικῆς Μονῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου στό Essex Ἀγγλίας, Ἀρχιμανδρίτης τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, συγγραφεύς θεολογικῶν βιβλίων, ἐμπειρικός καί χαρισματικός θεολόγος.
Βιογραφικά στοιχεῖα
Γεννήθηκε στήν Μόσχα στίς 22 Σεπτεμβρίου τοῦ 1896, σπούδασε στήν Ἀκαδημία Τεχνῶν ἀπό τό 1915 ἕως τό 1917, καί ὁλοκλήρωσε τίς σπουδές του στήν Κρατική Σχολή Καλῶν Τεχνῶν τῆς Μόσχας ἀπό τό 1920 ἕως τό 1921. Ἀναχώρησε ἀπό τήν Ρωσία τό 1921 γιά νά συνεχίση τήν καλλιτεχνική του καριέρα στό ἐξωτερικό, καί διά τῆς Ἰταλίας καί τοῦ Βερολίνου, κατέληξε στό Παρίσι τό 1922. Ἐκεῖ ἐξέθεσε ἔργα του στήν Sallon d’ Automne καί στήν Salon des Tuileries. Ὑπῆρξε ἀπό τούς πρώτους φοιτητές στό Ὀρθόδοξο Θεολογικό Ἰνστιτοῦτο στό Παρίσι πού ἱδρύθηκε τό 1924.
Ἀναχώρησε ἀπό τό Παρίσι τό 1925 καί ἐγκαταβίωσε στήν Ἱερά Μονή τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ὅπου ἐκάρη μοναχός καί χειροτονήθηκε Διάκονος, καί ἐκεῖ γνώρισε τόν Γέροντα Σιλουανό τόν Ἀθωνίτη καί ἔγινε μαθητής του. Μετά τήν κοίμηση τοῦ Γέροντος Σιλουανοῦ, καί συγκεκριμένα τό 1939, ἐγκαταστάθηκε στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους, στά φρικτά Καρούλια, καί στήν συνέχεια ἔμενε σέ σπήλαιο πλησίον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Παύλου μέχρι τό 1947, ὅπου ἀσκήθηκε στήν ἐρημική ζωή μέ χαρισματική μετάνοια καί ἀδιάλειπτη προσευχή γιά ὅλο τόν κόσμο. Τό διάστημα αὐτό χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος καί Πνευματικός καί διακόνησε μέ τό λειτούργημα τῆς πνευματικῆς πατρότητος τήν Ἱερά Μονή τοῦ Ἁγίου Παύλου καί διάφορες ἄλλες Ἱερές Μονές.
Ἐπέστρεψε στό Παρίσι τό 1947 γιά νά ἐκδώση τά γραπτά τοῦ Γέροντα Σιλουανοῦ τοῦ Ἀθωνίτου. Ἐξέδωσε τό ἔργο του Γέροντας Σιλουανός, τό 1948, σέ πολυγραφημένη μορφή, καί τό 1952 σέ κανονική τυπογραφική μορφή. Ἀργότερα τό βιβλίο αὐτό μεταφράσθηκε σέ πολλές γλῶσσες, τόν κατέστησε γνωστό καί τελικά τό 1988 ὁ Σιλουανός συγκαταριθμήθηκε στό ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας.
Ἐγκαταστάθηκε στήν περιοχή τοῦ Essex (στό Tolleshunt Knights) Ἀγγλίας τό 1959, ὅπου ἵδρυσε τήν Ἱερά Μονή τοῦ Τιμίου Προδρόμου, ἡ ὁποία κατ’ ἀρχάς ὑπήχθη στήν κανονική δικαιοδοσία τοῦ Μητροπολίτου Σουρόζ Ἀντωνίου Μπλούμ τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχας, καί στήν συνέχεια τό 1965 ὑπήχθη στήν κανονική δικαιοδοσία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί ἀργότερα ὀνομάσθηκε Σταυροπηγιακή Πατριαρχική Μονή. Ὑπῆρξε πρῶτος Ἡγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καί ἀργότερα παραιτήθηκε ἀπό τήν ἡγουμενεία καί μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς του ἦταν Προηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καί Πνευματικός Πατέρας τῶν μοναχῶν καί πολλῶν ἄλλων Χριστιανῶν. Λόγω τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν ἡ μοναστική κοινότητα περιέλαβε καί μοναχές.
Ἐκοιμήθη στίς 11 Ἰουλίου 1993 στήν Ἱερά Μονή ὅπου διέμενε τά τελευταῖα χρόνια καί ἐνταφιάσθηκε σέ εἰδικό χῶρο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς. 
Ἐμπειρικός θεολόγος
Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος ἦταν ἐμπειρικός θεολόγος, ὅπως φαίνεται στά βιβλία πού ἐκδόθηκαν, κυρίως, στό βιβλίο Ὀψόμεθα τόν Θεόν καθώς ἐστι. Σέ αὐτό τό βιβλίο, τό ὁποῖο δημοσιεύθηκε πρός τό τέλος τῆς ζωῆς του, καταγράφει μέ ὡραῖο καί ἐπαγωγικό τρόπο τήν πνευματική του αὐτο-βιογραφία, τήν πνευματική ἐμπειρία πού ἀξιώθηκε νά λάβη ἀπό τόν Θεό.
Ἀπό τήν μικρή του ἡλικία εἶχε ἔφεση πρός τόν Θεό, καί ἐπειδή πίστευε ὅτι ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ δέν μποροῦσε νά περικλεισθῆ στό «ψυχολογικό» ἐπίπεδο τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν, ὅπως νόμιζε τότε, στράφηκε στόν μή χριστιανικό (ἰνδικό) μυστικισμό καί γιά 6-7 χρόνια ἀσκοῦσε τόν διαλογισμό. Ὅμως, ἡ ἀδιάλειπτη μνήμη τοῦ θανάτου, ἡ ἀναζήτηση τοῦ ζῶντος Θεοῦ τόν ὁδήγησαν σέ μιά κατάσταση στήν ὁποία δέχθηκε τήν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ, ὁπότε στήν συνέχεια ἐπιδόθηκε σέ ἀδιάλειπτο πένθος καί ἀκράτητη μετάνοια. Μέσα σέ αὐτήν τήν προοπτική ἀξιώθηκε πολλῶν ἐμπειριῶν καί θείων ἀποκαλύψεων.
Ἦταν θεολόγος καί Πνευματικός Πατέρας. Ἡ θεολογία του δέν ἦταν καρπός μελέτης, ἀλλά ἀποκαλύψεως τοῦ Θεοῦ σέ αὐτόν πού τόν ἀναζητοῦσε μέ ὅλη του τήν ὕπαρξη. Στήν συνέχεια μέ αὐτήν τήν ἐμπειρία καθοδηγοῦσε τά πνευματικά του παιδιά.
Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος στά ἔργα του κάνει λόγο γιά τήν χαρισματική μνήμη τοῦ θανάτου, γιά τό «πένθος», γιά τό «μῖσος πρός τόν ἑαυτό» του, γιά τήν «πάλη μέ τόν Θεό», γιά τόν «θρῆνο τῆς μετανοίας», γιά τήν «ἄβυσσο», γιά τήν «ἀκατάσχετη ὁρμή» πρός τόν Θεό, πού ἐκφραζόταν μέ τήν ἐπιθυμία νά τηρήση τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ στόν ὕψιστο βαθμό, γιά τήν «θανατηφόρα δίψα» πού συνδυαζόταν μέ τήν «πύρινη προσευχή», γιά «τίς ὁράσεις τοῦ ἀκτίστου Φωτός», γιά τήν φανέρωση τοῦ «Ὄντος», γιά «τίς ἐλεύσεις καί τίς ἀποκρύψεις τοῦ θείου Φωτός», γιά τήν «Θεοεγκατάλειψη» καί πολλά ἄλλα μυστήρια τῆς πνευματικῆς ζωῆς καί τῆς πορείας τοῦ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό.
Γενικά, ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος εἶναι πνευματικά διάδοχος τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν μεγάλων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας. Ἀπέκτησε προφητική, ἀποστολική καί πατερική ἐμπειρία μέ τήν ὁποία καθοδηγοῦσε τά πνευματικά του παιδιά καί ὅσους προσέρχονταν γιά νά μαθητεύσουν στά μυστήρια τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Ἡ πλούσια χαρισματική του ἐμπειρία καταγράφηκε στά βιβλία του.
Ἀπό τούς Προφῆτες ὁμοιάζει μέ τόν μέγα Μωϋσῆ, πού εἶδε τόν Μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελο στήν φλεγομένη καί μή κατακαιομένη βάτο, ὁ ὁποῖος τοῦ ἀποκάλυψε τό ὄνομά Του λέγοντας: «Ἐγώ εἰμι ὁ Ὤν» (Ἔξ. γ΄, 13-14), καί μέ τόν Προφήτη Ἰεζεκιήλ πού κάνει λόγο γιά τήν ὁρμή τοῦ πνεύματός του πρός τόν Θεό: «Καί τό πνεῦμα ἐξῇρε με καί ἀνέλαβέ με, καί ἐπορεύθην ἐν ὁρμῇ τοῦ πνεύματός μου, καί χείρ Κυρίου ἐγένετο ἐπ’ ἐμέ κραταιά. Καί εἰσῆλθον εἰς αἰχμαλωσίαν μετέωρος…» (Ἰεζ. γ΄, 14-15).
Ἀπό τούς Ἀποστόλους ὁμοιάζει μέ τόν Ἀπόστολο Πέτρο καί τόν Εὐαγγελιστή Ἰωάννη καί ἐπικαλεῖται τήν πνευματική τους ἐμπειρία, κυρίως κατά τήν θεοφάνεια πού εἶχαν στό ὄρος Θαβώρ. Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος γράφει: «οὐ γάρ σεσοφισμένοις μύθοις ἐξακολουθήσαντες ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τήν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δύναμιν καί παρουσίαν, ἀλλ᾿ ἐπόπται γενηθέντες τῆς ἐκείνου μεγαλειότητος... καί ταύτην τήν φωνήν ἡμεῖς ἠκούσαμεν ἐξ οὐρανοῦ ἐνεχθεῖσαν, σύν αὐτῷ ὄντες ἐν τῷ ὄρει τῷ ἁγίῳ» (Β’ Πέτρ. α΄, 16-18). Ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης γράφει: «Καί αὕτη ἐστίν ἡ ἐπαγγελία ἥν ἀκηκόαμεν ἀπ᾿ αὐτοῦ καί ἀναγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι ὁ Θεός φῶς ἐστι καί σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία» (Α΄ Ἰω. α΄, 5). Ἐπίσης, ὁμοιάζει μέ τόν Ἀπόστολο Παῦλο, πού καταγράφει τήν μετάνοιά του καί τήν ἐμπειρία του πού ἀνέβηκε μέχρι τόν τρίτο οὐρανό καί ἀπό ἐκεῖ ἀνῆλθε στόν Παράδεισο (Β΄ Κορ. ιβ΄, 1-4).
Ἀπό τούς μεγάλους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὁμοιάζει μέ τόν ἅγιο Συμεών τόν Νέο Θεολόγο, κυρίως, στίς περιγραφές τῆς ἐμφανίσεως τοῦ ἀκτίστου Φωτός.
Ἄκτιστα ρήματα καί κτιστά ρήματα καί νοήματα
Μελετώντας κανείς τά ἔργα τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Σωφρονίου βλέπει τήν πλούσια καί σπάνια ἐμπειρία πού ἀξιώθηκε νά λάβη ἀπό τόν Θεό.
Ὁ ἴδιος δίδασκε ὅτι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ εἶναι χάρισμα καί ὑπέρκειται τῆς διανόησης, γι’ αὐτό ἔκανε λόγο γιά τήν διάκριση μεταξύ ἀκαδημαϊκῆς θεολογίας καί ἐμπειρικῆς θεολογίας. Ἡ θέα τοῦ ἀκτίστου Φωτός εἶναι ἐμπειρία τοῦ ζῶντος Θεοῦ πού δίνεται ὕστερα ἀπό βαθυτάτη μετάνοια καί μάλιστα τότε λησμονεῖται ὅλος ὁ κόσμος. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ θεοπτική ἐμπειρία εἶναι ὑπεράνω τῆς λογικῆς καί τῶν ἀνθρωπίνων ἱκανοτήτων. Ἐδῶ ὑπενθυμίζει τά ἄρρητα ρήματα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου.
Ὅμως, αὐτήν τήν σπάνια καί πλούσια ἐμπειρία τήν κατέγραψε μέσα ἀπό τήν γλώσσα τῆς ἐποχῆς του. Ὁ ἴδιος εἶχε γνωρίσει πολλούς θεολόγους καί φιλοσόφους τῆς ἐποχῆς του, ὅπως τόν Μπερντιάγιεφ, τόν Μπουλγκάκωφ, τόν Φλωρόφσκι, τόν Βλαδίμηρο Λόσκυ, τόν π. Μπόρις Στάρκ καί ἄλλους καί χρησιμοποίησε τήν φρασεολογία τῆς ἐποχῆς του γιά νά διατυπώση τήν ἐμπειρία του. Αὐτό ἔκαναν καί οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας.
Ἔτσι, ἄλλο εἶναι ἡ ἐμπειρία τοῦ ἀκτίστου Φωτός πού γίνεται μέ τήν ὑπέρβαση ὅλης τῆς κτιστῆς πραγματικότητος καί διακρίνει κανείς τό κτιστό ἀπό τό ἄκτιστο, καί ἄλλο εἶναι ἡ καταγραφή αὐτῆς τῆς ἐμπειρίας πού γίνεται μέ κτιστά ρήματα καί νοήματα. Ὅποιος δέν βλέπει αὐτήν τήν πλευρά τοῦ θεολογικοῦ λόγου τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Σωφρονίου θά παρερμηνεύη τήν διδασκαλία του. Δύο παραδείγματα εἶναι ἐκφραστικά.
Ἕνωνε πολύ στενά στήν ζωή του τήν ἔρημο μέ τήν κοινωνία. Ὁ ἴδιος ἔζησε πολλά χρόνια στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους μέ χαρισματική μετάνοια καί νοερά προσευχή, ἀλλά τήν ἀτμόσφαιρα τῆς ἐρήμου τήν μετέφερε πάντοτε μαζί του. Ταυτοχρόνως, γνώριζε τήν κατάσταση τοῦ κόσμου, ζοῦσε στήν δυτική κοινωνία καί μποροῦσε νά καταλάβη τόν σύγχρονο ἄνθρωπο καί τόν βοηθοῦσε ἀποτελεσματικά.
Τό ἕνα εἶναι τά σχετικά μέ τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδή ἀξιώθηκε νά δῆ αὐτήν τήν ἄκτιστη ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ ὡς Φῶς, γι’ αὐτό τόνιζε τό χωρίο τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου «Ὀψόμεθα τόν Θεόν καθώς ἐστί» καί ὅτι στόν Θεό δέν ὑπάρχει καμμία σκοτία (βλ. Α΄ Ἰω. γ΄, 2), τό φῶς εἶναι καθαρό, ἄκτιστο. Αὐτό τό ἐξέφρασε μέ τήν φράση actus purus (καθαρή ἐνέργεια). Σαφῶς δέν ἐννοεῖ τήν ἄποψη τοῦ Θωμᾶ τοῦ Ἀκινάτη ὁ ὁποῖος μέ τόν ὅρο αὐτό ταύτιζε τήν οὐσία μέ τήν ἐνέργεια στόν Θεό. Ὁ Γέροντας Σωφρόνιος τό διευκρινίζει: «παρ’ ὅτι χρησιμοποιοῦνται ἐδῶ οἱ ὅροι τοῦ Θωμᾶ τοῦ Ἀκινάτη, ὁ ἀναγνώστης μπορεῖ ἀμέσως νά διακρίνει πώς ἡ σειρά τῆς σκέψεως καί οἱ ἀντιλήψεις μας διαφέρουν ἀπό ἐκεῖνες, πού συναντοῦμε στήν Θωμιστική θεολογία».
Τό ἄλλο παράδειγμα εἶναι τό σχετικό μέ τό πρόσωπο. Ἔχοντας ὑπ’ ὄψη του τήν περίοδο πού ἀναζητοῦσε τόν Θεό στόν διαλογισμό, στήν ἔκσταση καί τήν ἀπάθεια ἀνατολικοῦ τύπου, ὅπου χάνεται ὁ ἄνθρωπος, καί στήν συνέχεια ἀξιώθηκε τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Θεοῦ μέσα στό Φῶς, ὁπότε κατάλαβε ὅτι ὁ Θεός δέν εἶναι κάτι ἀφηρημένο καί ἀπρόσωπο, ἀλλά καί ὁ ἄνθρωπος συνομιλεῖ μαζί Του, χωρίς νά χάνεται, ἔκανε λόγο γιά τό πρόσωπο τοῦ Θεοῦ καί τοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλά ἡ θεωρία του περί προσώπου, καίτοι ἔχει τήν ἴδια ὁρολογία, διαφέρει σαφέστατα ἀπό τόν σύγχρονο περσοναλισμό καί ὑπαρξισμό. Βασικός λόγος του ἦταν τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «μέτοχοι γάρ γεγόναμεν τοῦ Χριστοῦ ἐάνπερ τήν ἀρχήν τῆς ὑποστάσεως μέχρι τέλους βεβαίαν κατάσχωμεν...» (Ἑβρ. γ΄, 14). Ἑπομένως, ἑρμήνευε τό πρόσωπο στόν ἄνθρωπο μέσα ἀπό τό κατ’ εἰκόνα καί τό καθ’ ὁμοίωση καί τήν ἀκατάσχετη ὁρμή τοῦ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό, πράγμα πού δέν παρατηρεῖται στήν ἰνδική φιλοσοφία.
Βασικά σημεῖα τῆς προσωπικότητος καί τοῦ ἔργου του
Ὅποιος γνώριζε τόν Ἀρχιμανδρίτη Σωφρόνιο καί ἐπικοινωνοῦσε μαζί του πολλά χρόνια, καταλάβαινε καλά ὅτι συνδύαζε πολλά πνευματικά χαρίσματα. Ἡ μεγάλη ἐμπειρία πού ἀπέκτησε καί ἡ προσωπική γνώση τοῦ Θεοῦ πού ἔλαβε, τόν ἔκαναν νά συνδυάζη ὅλες τίς πλευρές τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Θά τονισθοῦν μερικά ἐνδεικτικά σημεῖα αὐτῆς τῆς χαρισματικῆς προσωπικότητος.
Ἦταν θεολόγος καί Πνευματικός Πατέρας. Ἡ θεολογία του δέν ἦταν καρπός μελέτης, ἀλλά ἀποκαλύψεως τοῦ Θεοῦ σέ αὐτόν πού τόν ἀναζητοῦσε μέ ὅλη του τήν ὕπαρξη. Στήν συνέχεια μέ αὐτήν τήν ἐμπειρία καθοδηγοῦσε τά πνευματικά του παιδιά τά ὁποῖα θεωροῦσε ὡς ἀδελφούς του ἐν Χριστῷ, ὡς παιδιά τοῦ Θεοῦ καί τά σεβόταν ἀπεριόριστα.
Συνδύαζε τόν ἡσυχασμό μέ τήν θεία Λειτουργία. Ἡ θεία Λειτουργία εἶναι ἕνα βασικό κέντρο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, ἀλλά συνδυάζεται μέ τήν ἱερά ἡσυχία, ὡς ἀναγκαία προϋπόθεσή της. Ἔτσι, ἦταν ἡσυχαστής, ἔχοντας διαρκῆ νήψη καί ἀδιάλειπτη προσευχή, καί μέ τόν τρόπο αὐτό ἦταν κατανυκτικός λειτουργός.
Ἕνωνε πολύ στενά στήν ζωή του τήν ἔρημο μέ τήν κοινωνία. Ὁ ἴδιος ἔζησε πολλά χρόνια στήν ἔρημο τοῦ Ἁγίου Ὄρους μέ χαρισματική μετάνοια καί νοερά προσευχή, ἀλλά τήν ἀτμόσφαιρα τῆς ἐρήμου τήν μετέφερε πάντοτε μαζί του. Ταυτοχρόνως, γνώριζε τήν κατάσταση τοῦ κόσμου, ζοῦσε στήν δυτική κοινωνία καί μποροῦσε νά καταλάβη τόν σύγχρονο ἄνθρωπο καί τόν βοηθοῦσε ἀποτελεσματικά.
Ἦταν σύννους, δηλαδή εἶχε συγκεντρωμένο τόν νοῦ του στόν Θεό, καί προσευχόταν ἀδιαλείπτως, ἀλλά ταυτόχρονα, ὅταν χρειαζόταν καί ἔπρεπε νά δώση ἐλπίδα στούς ἀνθρώπους, ἦταν εὐχάριστος, εἶχε ἕνα καταπληκτικό χιοῦμορ πού βοηθοῦσε τόν συνομιλητή του νά ἀγαπήση τόν Θεό, τήν Ἐκκλησία καί τήν πνευματική ζωή. 
Εἶχε τό σπάνιο χάρισμα νά εἶναι ἁγιορείτης καί, συγχρόνως, οἰκουμενικός. Ἔζησε πολλά χρόνια στό Ἅγιον Ὄρος, καί σέ κοινοβιακό Μοναστήρι, καί στήν ἔρημο, καί στήν συνέχεια ἔζησε στήν δυτική κοινωνία. Ἔτσι, ἦταν ἁγιορείτης, ἀλλά καί οἰκουμενικός ἄνθρωπος, δηλαδή ἀγαποῦσε ὅλη τήν οἰκουμένη καί προσευχόταν γι’ αὐτήν, ἀλλά καί καθοδηγοῦσε ἀνθρώπους πού ζοῦσαν σέ ὅλες τίς Ἠπείρους.
Ἦταν ἁγιογράφος καί ἐμπειρικός. Τήν ζωγραφική τέχνη τήν ἔμαθε στήν νεότητά του, ἦταν καλλιτεχνική φύση, ἀλλά ἀργότερα ἀπέκτησε καί σπάνια ἐμπειρία τῆς μνήμης τοῦ θανάτου, τῆς καρδιακῆς προσευχῆς, τῆς θεωρίας τοῦ ἀκτίστου Φωτός. Ἔτσι, ὅταν ἁγιογραφοῦσε, ἐξέφραζε αὐτήν τήν ἐμπειρία πού ἀπέκτησε μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, καί αὐτό ἀποτυπώνεται στίς εἰκόνες πού ἁγιογράφησε.
Γενικά, ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος ἦταν ἕνα σπάνιο δῶρο τοῦ Θεοῦ στήν ἐποχή μας.
Ἐργογραφία
Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος ἔγραψε καί διάφορα βιβλία γιά νά βοηθήση τούς ἀνθρώπους μέσα ἀπό τήν ἐμπειρία πού τοῦ χάρισε ὁ Θεός. Τά ἔργα του μεταφράσθηκαν σέ πολλές γλῶσσες καί κυκλοφοροῦν εὐρέως. Ἐδῶ θά παρατεθοῦν τά ἔργα τά ὁποῖα ἐκδόθηκαν στήν ἑλληνική γλώσσα, τά ὁποῖα μεταφράσθηκαν, κυρίως, ἀπό τήν ρωσική γλώσσα καί κυκλοφόρησαν ἀπό τήν Ἱερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Ἔσσεξ Ἀγγλίας: Ὁ Γέρων (ἅγιος) Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης (1973, 132009), Ἡ ζωή Του ζωή μου (1983), Ὀψόμεθα τόν Θεόν καθώς ἐστι (1992, 52010), Περί προσευχῆς (1993, 32009), Ἄσκηση καί θεωρία (1995, 22010), Περί πνεύματος καί ζωῆς (21995), Ἀγώνας θεογνωσίας (22004), Γράμματα στήν Ρωσία (22009), Τό μυστήριο τῆς χριστιανικῆς ζωῆς (2010).
Ὁ Ἀρχιμανδρίτης Σωφρόνιος εἶναι διάδοχος τῶν Προφητῶν, τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Πατέρων στήν ἐποχή μας, ἐπαναδιατύπωσε τήν διδασκαλία τῶν ἁγίων στόν 20ό αἰώνα, ἕνα αἰώνα ἀμφισβητήσεως τῶν πάντων, ὅπου καταρρέει κάθε αὐθεντία.